مقدمه: وقتی نزولی هستیم، اما سقوط آزاد انتظار نداریم
در بازار اختیار معامله، دید نزولی لزوماً به معنای انتظار ریزش شدید نیست. در بورس ایران، اغلب با شرایطی مواجهایم که: - سهم وارد فاز اصلاح یا افت تدریجی میشود - نوسان کنترلشده است - خرید Put ساده (Long Put) پرمیوم بالایی دارد
در چنین شرایطی، Bear Put Spread بهعنوان یک استراتژی نزولیِ مهندسیشده وارد میشود؛ استراتژیای که با کاهش هزینه ورود، ریسک را کنترل و سود را هدفمند میکند.
Bear Put Spread چیست؟
Bear Put Spread یک استراتژی نزولی با ریسک و سود محدود است که از ترکیب دو Put ساخته میشود:
ساختار:
- ✅ خرید Put با قیمت اعمال بالاتر (ATM یا ITM)
- ✅ فروش Put با قیمت اعمال پایینتر (OTM)
- ✅ هر دو با یک سررسید
به زبان ساده:
«انتظار افت قیمت دارم، اما فقط تا یک محدوده منطقی.»
چه زمانی Bear Put Spread انتخاب مناسبی است؟
شرایط ایدهآل بازار:
- روند نزولی ملایم تا متوسط
- نبود شوکهای خبری شدید
- احتمال افت تا سطح حمایتی مشخص
مزیت کلیدی در بورس ایران:
- ✅ هزینه کمتر نسبت به Long Put
- ✅ ریسک کاملاً مشخص (Defined Risk)
- ✅ سازگار با افتهای پلکانی و فرسایشی بازار
مثال عملی از بورس ایران
فرض کن: - سهم: فملی - قیمت فعلی سهم: ۶۰۰ تومان
ساخت موقعیت:
- خرید Put با Strike = ۶۰۰ | پرمیوم = ۳۵
- فروش Put با Strike = ۵۵۰ | پرمیوم = ۱۴
محاسبات:
- هزینه خالص (Net Debit) = ۲۱ تومان
- حداکثر سود = (۶۰۰ − ۵۵۰) − ۲۱ = ۲۹ تومان
- حداکثر زیان = ۲۱ تومان
- نقطه سربهسر = ۵۷۹ تومان
📌 تمام پارامترهای ریسک و بازده از لحظه ورود مشخصاند.
رفتار سود و زیان (Conceptual P/L)
- بالای Strike خرید: زیان ثابت
- بین دو Strike: افزایش خطی سود
- زیر Strike فروش: سود قفل میشود
Bear Put Spread یعنی:
«به اندازه تحلیل نزولیام سود میخواهم، نه بیشتر.»
مقایسه Bear Put Spread با Long Put
| ویژگی | Long Put | Bear Put Spread |
|---|---|---|
| هزینه اولیه | بالا | کمتر |
| سود بالقوه | زیاد | محدود |
| ریسک | محدود | محدود |
| حساسیت به نوسان | بالا | کمتر |
| مناسب بورس ایران | ⚠️ | ✅ |
نکات اجرایی حیاتی در بورس ایران
- ✅ Put فروختهشده باید نقدشوندگی مناسبی داشته باشد
- ✅ فاصله Strikeها باید با دامنه نوسان سهم همخوان باشد
- ✅ کارمزدها در محاسبه Break‑Even لحاظ شوند
- ❌ در نزدیکی سررسید بدون برنامه خروج وارد نشو
اشتباهات رایج معاملهگران
- استفاده از Bear Put Spread در بازار بیشازحد پرنوسان
- انتخاب Strike فروش بسیار نزدیک (کاهش جذابیت R/R)
- تقلید کورکورانه از ساختارهای بازارهای خارجی
جمعبندی نهایی
Bear Put Spread یک استراتژی نزولیِ کنترلشده، منطقی و سازگار با واقعیت بازار ایران است. اگر Long Put یک شرطبندی مستقیم روی ریزش باشد، Bear Put Spread یک ریزشمحورِ مهندسیشده است.