مقدمه: صعود همیشه به معنی جهش نیست

در بازار اختیار معامله، دید صعودی الزاماً به معنای انتظار رشد شارپی نیست. در بسیاری از مواقع—خصوصاً در بورس ایران—بازار: - صعودیِ آهسته دارد - یا وارد فاز رِنجِ رو به بالا شده - یا اصلاح کرده و روی حمایت تثبیت شده است در چنین شرایطی، به‌جای شرط‌بندی روی رشد شدید، Bull Put Spread به‌عنوان یک استراتژی صعودیِ درآمدمحور (Credit-Based) مطرح می‌شود.

Bull Put Spread چیست؟

Bull Put Spread یک استراتژی صعودی با ریسک محدود و سود محدود است که با دریافت پرمیوم ساخته می‌شود.

ساختار:

  • ✅ فروش Put با Strike بالاتر (ATM یا OTM)
  • ✅ خرید Put با Strike پایین‌تر (OTM)
  • ✅ هر دو با یک سررسید نتیجه:

    «تا زمانی که قیمت بالای Strike فروخته‌شده بماند، سود می‌کنم.»

روند مناسب برای Bull Put Spread (نقطه حیاتی)

Bull Put Spread فقط زمانی کار می‌کند که روند را درست تشخیص دهی.

✅ روندهای مناسب:

  • صعودی ملایم (Slow Uptrend)
  • رنج متمایل به بالا
  • پول‌بک به ناحیه حمایتی

❌ روندهای نامناسب:

  • بازار شدیداً نزولی
  • صعود شارپی (Opportunity Cost بالا)
  • نوسان انفجاری همراه با ریسک شکست حمایت 📌 Bull Put Spread = شرط روی «نریختن بازار»، نه «پرواز بازار».

چرا Bull Put Spread در بورس ایران منطقی است؟

ویژگی‌های بازار ایران: - حرکت‌های تدریجی - اصلاح‌های زمانی به‌جای قیمتی - اهمیت بالای جریان نقدی ✅ Bull Put Spread دقیقاً با این DNA سازگار است: - دریافت پرمیوم نقدی - احتمال برد بالا - کنترل ریسک در بدترین سناریو

مثال عملی از بورس ایران

فرض کن: - سهم: فولاد - قیمت فعلی: ۵۲۰ تومان

ساخت موقعیت:

  • فروش Put با Strike = ۵۰۰ | پرمیوم = ۲۸
  • خرید Put با Strike = ۴۷۰ | پرمیوم = ۱۲

محاسبات:

  • Net Credit = ۱۶ تومان
  • حداکثر سود = ۱۶ تومان
  • حداکثر زیان = (۵۰۰ − ۴۷۰) − ۱۶ = ۱۴ تومان
  • Break‑Even = ۴۸۴ تومان 📌 سود از ابتدا دریافت می‌شود؛ ریسک کاملاً مشخص است.

رفتار سود و زیان (P/L Logic)

  • بالای Strike فروش: سود کامل
  • بین Strikeها: کاهش خطی سود
  • زیر Strike خرید: زیان ثابت و محدود Bull Put Spread یعنی:

    «بازار فقط کافی است خراب نکند.»

مقایسه Bull Put Spread با Bull Call Spread

ویژگی Bull Call Spread Bull Put Spread
نوع پرمیوم Debit Credit
سود با رشد با تثبیت
احتمال برد متوسط بالا
حساسیت به زمان کمتر بالا (Theta+)
مناسب بازار ایران ✅ ✅✅

نکات اجرایی مهم در ایران

  • ✅ Strike فروش باید زیر حمایت معتبر باشد
  • ✅ Put خرید صرفاً نقش بیمه دارد
  • ✅ فاصله Strikeها با دامنه نوسان سهم هماهنگ باشد
  • ❌ در بازار نزولی از این استراتژی استفاده نکن

اشتباهات رایج

  • اجرای Bull Put Spread صرفاً برای «پرمیوم گرفتن»
  • نادیده‌گرفتن روند کل بازار
  • انتخاب Strike فروش بیش‌ازحد نزدیک

جمع‌بندی نهایی

Bull Put Spread یک استراتژی صعودیِ احتمال‌محور و درآمدی است. اگر Bull Call Spread شرط روی «رشد» است، Bull Put Spread شرط روی «نریختن» بازار است. در بازار ایران، این تفاوت حیاتی است.