انواع استراتژی‌های اختیار معامله بر اساس روند بازار

مقدمه

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات معامله‌گران اختیار معامله این است که استراتژی را قبل از تحلیل وضعیت بازار انتخاب می‌کنند. در حالی که در معاملات آپشن، ابتدا باید مشخص شود بازار در چه شرایطی قرار دارد و سپس استراتژی مناسب آن وضعیت انتخاب شود.
در این مقاله، استراتژی‌های اختیار معامله را بر اساس روند و رفتار بازار به پنج دسته اصلی تقسیم می‌کنیم:
رونددار (Directional)، خنثی (Neutral)، نوسانی (Volatility)، درآمدی (Income) و محافظتی (Protective)؛ همراه با مثال‌های عملی و نکات اجرایی متناسب با بورس ایران.

۱. استراتژی‌های رونددار (Directional Strategies)

این استراتژی‌ها زمانی استفاده می‌شوند که معامله‌گر دید جهت‌دار مشخص نسبت به بازار یا سهم پایه دارد.

شرایط مناسب بازار:

• روند صعودی یا نزولی واضح
• قطعیت نسبی نسبت به جهت حرکت
• نوسان متوسط

۱.۱. Bull Call Spread

ساختار:
خرید Call با Strike پایین + فروش Call با Strike بالاتر

دید بازار: صعودی ملایم
ویژگی کلیدی: ریسک و سود محدود

📌 مناسب بورس ایران به دلیل کنترل کارمزد و کاهش هزینه پرمیوم.

۱.۲. Bull Call Ladder

ساختار:
خرید Call (ATM) + فروش Call (OTM) + فروش Call (OTM بالاتر)

دید بازار: صعودی قوی تا حد مشخص
ریسک: افزایش ریسک در صورت جهش شدید قیمت

📌 بیشتر مناسب معامله‌گران حرفه‌ای با مدیریت فعال.

۱.۳. Bear Put Spread

ساختار:
خرید Put با Strike بالا + فروش Put با Strike پایین

دید بازار: نزولی
مزیت: هزینه کمتر نسبت به Long Put

۱.۴. Synthetic Long

ساختار:
خرید Call + فروش Put با Strike یکسان

رفتار: مشابه خرید سهم
ریسک: بالا، نیازمند مارجین و مدیریت دقیق

📌 در بورس ایران باید به محدودیت‌های عملیاتی و نقدشوندگی توجه شود.

۱.۵. Synthetic Short

ساختار:
فروش Call + خرید Put با Strike یکسان

دید بازار: نزولی قوی
ریسک: بالا و نیازمند تجربه

۲. استراتژی‌های خنثی (Neutral Strategies)

این استراتژی‌ها زمانی استفاده می‌شوند که انتظار داریم قیمت در یک محدوده مشخص باقی بماند.

شرایط مناسب بازار:

• بازار رنج
• نوسان پایین تا متوسط
• نزدیک بودن به سررسید

۲.۱. Short Straddle

ساختار:
فروش Call + فروش Put (ATM)

مزیت: درآمد بالا
ریسک: نامحدود

📌 در بورس ایران فقط با مدیریت ریسک بسیار دقیق توصیه می‌شود.

۲.۲. Short Strangle

ساختار:
فروش Call (OTM) + فروش Put (OTM)

ریسک: کمتر از Short Straddle
+ فروش Put (ATM)

مزیت: درآمد بالا
ریسک: نامحدود

📌 در بورس ایران فقط با مدیریت ریسک بسیار دقیق توصیه می‌شود.

۲.۲. Short Strangle

ساختار:
فروش Call (OTM) + فروش Put (OTM)

ریسک: کمتر از Short Straddle
درآمد: کمتر

۲.۳. Short Guts

ساختار:
فروش Call (ITM) + فروش Put (ITM)

ویژگیدرآمد:** کمتر

۲.۳. Short Guts

ساختار:
فروش Call (ITM) + فروش Put (ITM)

ویژگی: پرریسک ولی با پرمیوم بالا

۲.۴. Long Call Butterfly

ساختار:
خرید Call پایین + فروش دو Call وسط + خرید Call بالا

دید بازار: کاملاً خنثی
ریسک: محدود
سود: محدود ولی دقیق

۲.5. Long Put Butterfly

ساختار مشابه Call Butterfly با Put
مناسب زمانی که انتظار داریم قیمت در یک محدوده خاص تثبیت شود.

۲.۶. Long Condor

ویژگی:
نسخه منعطف‌تر Butterfly با محدوده سود وسیع‌تر

📌 مناسب بازارهای کم‌نوسان ایران.

۳. استراتژی‌های نوسانی (Volatility Strategies)

تمرکز این استراتژی‌ها بر شدت حرکت قیمت است، نه جهت آن.

شرایط مناسب بازار:

• انتظار افزایش نوسان
• قبل از رویدادهای مهم (گزارش، مجمع، اخبار)

۳.۱. Long Straddle

ساختار:
خرید Call + خرید Put (ATM)

مزیت: سود از حرکت شدید
عیب: هزینه بالا

۳.۲. Long Strangle

ساختار:
خرید Call (OTM) + خرید Put (OTM)

هزینه: کمتر از Straddle
نیاز: حرکت بزرگ‌تر

۳.۳. Long Guts

ساختار:
خرید Call (ITM) + خرید Put (ITM)

ویژگی: پرهزینه اما حساس به حرکت سریع

۴. استراتژی‌های درآمدی (Income Strategies)

هدف اصلی این استراتژی‌ها دریافت پرمیوم و ایجاد جریان درآمدی است.

شرایط مناسب بازار:

• بازار رنج یا با روند ملایم
• نوسان کم
• مدیریت فعال موقعیت

۴.۱. Covered Call

ساختار:
خرید سهم + فروش Call

درآمد: پرمیوم + سود محدود سهم

۴.۲. Cash Secured Put

ساختار:
فروش Put با وجه نقد کافی

هدف: خرید سهم در قیمت پایین‌تر + دریافت پرمیوم

۴.۳. Bull Put Spread

ساختار:
فروش Put بالا + خرید Put پایین

ریسک: محدود
درآمد: محدود ولی پایدار

۴.۴. Bear Call Spread

ساختار:
فروش Call پایین + خرید Call بالا

دید بازار: نزولی یا خنثی

۴.۵. Conversion

ساختار:
خرید سهم + خرید Put + فروش Call

هدف: قفل کردن بازده نزدیک به بدون ریسک

📌 در بورس ایران به دلیل کارمزد و محدودیتختار:**
خرید سهم + خرید Put + فروش Call

هدف: قفل کردن بازده نزدیک به بدون ریسک

📌 در بورس ایران به دلیل کارمزد و محدودیت‌ها به‌ندرت فرصت واقعی ایجاد می‌شود.

۵. استراتژی‌های محافظتی (Protective Strategies)

این استراتژی‌ها برای کنترل ریسک و حفاظت از سرمایه طراحی شده‌اند.

۵.۱. Married Put / Protective Put

ساختار:
خرید سهم + خرید Put

مزیت: محدود کردن ضرر
عیب: هزینه بیمه

۵.۲. Collar

ساختار:
خرید سهم + خرید Put + فروش Call

ویژگی:
کاهش هزینه بیمه در ازای محدود شدن سود

📌 بسیار مناسب سرمایه‌گذاران محافظه‌کار بورس ایران.

جمع‌بندی نهایی

در اختیار معامله، هیچ استراتژی خوبی یا بدی وجود ندارد؛ بلکه استراتژی مناسب یا نامناسب نسبت به شرایط بازار وجود دارد. معامله‌گر حرفه‌ای ابتدا رفتار بازار (روند، نوسان، رنج بودن) را تشخیص می‌دهد و سپس از میان استراتژی‌های رونددار، خنثی، نوسانی، درآمدی یا محافظتی انتخاب می‌کند. این نگاه ساختاریافته، مهم‌ترین تفاوت بین معامله‌گری تصادفی و معامله‌گری سیستماتیک در بازار اختیار معامله است.